Značenje članstva

Evropska unija je porodica evropskih demokratskih zemalja koje rade zajedno kako bi unaprijedile živote svojih građana i izgradile bolji svijet. Za samo pola stoljeća Unija je donijela Evropi mir i blagostanje, jedinstvenu evropsku valutu – euro i bezgranično ‘jedinstveno tržište’. Ona je postala glavna trgovačka sila i svjetski lider u poljima kao što je zaštita okoline i pružanje pomoć zemljama u razvoju. Evropska unija je narasla sa šest na dvadeset i sedam članica a još je mnogo zemalja koje joj se želje pridružiti.

Uspjeh Unije leži u jedinstvenom načinu na koji ona funkcioniše. Ona nije Federacija poput SAD-a, niti je organizacija za saradnju između vlada kao što su to Ujedinjeni narodi. Zapravo, ona je veoma specifična. Države članice EU-a zadržavaju svoju nezavisnost i nacionalni suverenitet, ali ga one ujedinjuju kako bi dobili moć i svjetski uticaj koji ni jedna od njih zasebno ne bi mogla ostvariti.

Evropske institucije

Postoje tri glavne institucije koje donose odluke:

• Evropski parlament, koji predstavlja građane EU-a i čije predstavnike oni direktno biraju;
• Vijeće Evropske unije, koje predstavlja zasebne države članice;
• Evropska komisija, koja je izvršno tijelo EU-a i brine se za interese Unije kao cjeline.

Ovaj ‘institucionalni trokut’ kreira politike i zakone koji se provode u cijeloj Uniji. U principu, Komisija je ta koja predlaže nove zakone, ali ih Parlament i Vijeće moraju usvojiti.

Sud pravde se brine da se evropski zakoni poštuju, dok se Evropski sud revizora bavi finansijskom provjerom aktivnosti Unije.

Brojna druga tijela, također, imaju ključne uloge u radu Evropske unije:

• Evropski ekonomski i socijalni komitet koji predstavlja građansko društvo, poslodavce i zaposlenike;
• Komitet regija predstavlja regionalne i lokalne vlasti;
• Evropska investicijaska banka finansira investicijske projekte EU-a i pomaže malim preduzećima putem Evropskog investicijskog fonda;
• Evropska centralna banka je odgovorna za evropsku monetarnu politiku;
• Evropski ombudsmeni istražuju žalbe o neregularnom poslovanju institucija i tijela EU-a;
• Evropski supervizor za zaštitu podataka osigurava zaštitu privatnosti ličnih podataka građana.

Kao dodatak ovome, ustanovljene su i specijalizovane agencije koje se bave posebnim tehničkim, naučnim i rukovodnim zadacima.

Moć i odgovornosti institucija EU-a, i pravila i procedure koje se moraju slijediti, ustanovljene su ugovorima na kojima je Unija utemeljena. Ovi ugovori su dogovoreni sa predsjednicima i premijerima država članica i ratifikovani od strane njihovih parlamenata.

Ugovori

Evropska unija je utemeljena na četiri osnovna ugovora:

• Ugovor kojim je uspostavljena Evropska zajednica uglja i čelika (ECSC) koji je potpisan u Parizu u aprilu 1951. godine a koji je stupio na snagu u julu 1952. i koji je stavljen van snage u julu 2002. godine.
• Ugovor kojim je uspostavljena Evropska ekonomska zajednica (EEZ) koji je potpisan u Rimu u martu 1957. a koji je stupio na snagu u januaru 1958. godine. Ovaj ugovor se često naziva Rimski ugovor.
• Ugovor kojim je uspostavljena Evropska zajednica za atomsku energiju (Euratom) koji je potpisan u Rimu zajedno sa Ugovorom o EEZ.
• Ugovor o Evropskoj uniji (EU) koji je potpisan u Mastrihtu u februaru 1992. a koji je stupio na snagu u novembru 1993. godine.

Na ovim ugovorima se bazira cjelokupan rad EU-a. Njima su dodavani amandmani, svaki put, kada bi se Uniji pridružile nove države članice i tri puta kada se vršila reforma institucija EU-a i kada je Unija trebala dobila nove odgovornosti:

• Jedinstveni evropski akt (SEA) potpisan je u februaru 1986. a na snagu je stupio u julu 1987. godine. Ovim Aktom je izmijenjen Ugovor o EEZ-u i njime je utrt put za formiranje jedinstvenog tržišta.
• Amsterdamski ugovor je potpisan u oktobru 1997. a na snagu je stupio u maju 1999. godine. Ovim ugovorom su izmjenjeni ugovori o Evropskoj uniji i Evropskoj zajednici, tako što je su slova koja su označavala članove Ugovora zamjenjena brojevima.
• Ugovor iz Nice je potpisan u februaru 2001. a na snagu je stupio u februaru 2003. godine. Ovim ugovor su napravljene dalje promjene u drugim ugovorima, pojednostavljen je proces donošenja odluka u EU tako da se djelotvoran rad Unije nastavio i nakon proširivanja u 2004. godini.  

Predsjedništvo

Predsjedništvo Vijeća Evropske unije čine države članice na bazi rotacije..
Mandat svakog Predsjedništva traje šest mjeseci, tokom kojeg predsjedavajuća država članica predsjedava sastancima i samitima Vijeća, kako u Briselu tako i kod kuće. Svaka zemlja postavlja svoja prioritetna područja koja će riješavati tokom svoga predsjedavanja.

Vijeće

Evropsko vijeće - šefovi država i vlada (predsjednici i premijeri) svih država članica i predsjednik Evropske komisije sačinjavaju ovo Vijeće. Evropsko vijeće se obično sastaje četiri puta godišnje kako bi dogovorilo ukupnu politiku EU i razmotrilo napredak. U Evropskoj uniji, Vijeće je tijelo za donošenje politike na najvišem nivou zato se njegovi sastanci često nazivaju ‘samitima’.

Vijeće Evropske unije - Ranije poznato kao Vijeće ministara, ovu instituciju čine ministri vlada svih država članica. Vijeće se redovno sastaje kako bi donijelo konkretne odluke i usvojilo evropske zakone. Koji će ministar prisustvovati sastanku zavisi od konkretne teme koja je predviđena dnevnim redom. Na primjer, ako Vijeće razmatra pitanja zaštite okoline, sastanku će prisustvovati ministar za pitanja okoline svake od države članice i ovo Vijeće će se nazvati ‘Vijeće za zaštitu okoline’.

Vijeće Evropske unije