|
II DIO - ŠENGENSKA VIZA
1. Šta znači "šengenska viza"?
Ukupno 24 od 27 zemalja članica primjenjuju Propis broj 539/2001 i imaju u potpunosti zajedničku viznu politiku koja prevazilazi listu trećih zemalja čiji državljani potpadaju pod viznu obavezu. Šengenske zemlje su sljedeće: Njemačka, Austrija, Belgija, Danska, Španija, Finska, Francuska, Grčka, Italija, Luksemburg, Nizozemska, Portugal, Švedska, Island, Norveška, Estonija, Litvanija, Latvija, Republika Češka, Mađarska, Slovenija, Slovačka, Poljska i Malta.
Viza koju izda jedna od ove 24 zemlje važi načelno ne samo za zemlju koja ju je izdala već i za ostale 23 zemlje.
Na viznoj naljepnici koja izgleda isto za sve šengenske države piše „važi za sve šengenske države“. Po alfanumeričkoj šifri može se znati u kojoj zemlji je viza izdata.
Procedure i uslovi za izdavanje šengenske vize utvrđeni su u Jedinstvenim konzularnim instrukcijama koje su objavljenje u Službenom glasniku (Official Journal) C 326 od 22. decembra 2005.
2. Koje su kategorije šengenske vize?
Različiti tipovi viza definisani su u Jedinstvenim konzularnim instrukcijama.
Viza za kratki boravak (viza tip "C", kao što piše na viznoj naljepnici). Ova viza se izdaje za jednu, dvije ili više posjeta. Period njenog važenja može biti različit.
Ona dozvoljava boravke koji ne prelaze tri mjeseca tokom šestomjesečnog perioda.
Tranzitna viza (viza tip "B", kao što piše na viznoj naljepnici). Ova viza se izdaje licima koja moraju da prođu kroz teritoriju jedne ili više šengenskih zemalja prije nego što nastave svoj put u treću zemlju. Ova viza se može izdati za jedan, dva ili, u izuzetnim slučajevima, nekoliko tranzita. Trajanje jednog tranzita ne smije da pređe preko pet dana.
Aerodromska tranzitna viza (viza tip "A",kao što piše na viznoj naljepnici). Ova viza se traži od državljana određenih trećih zemalja koji lete do neke treće zemlje, ali se zaustavljaju ili presjedaju na aerodromu neke šengenske zemlje.
Tokom ovog transfera ili presjedanja, dotična lica moraju da ostanu u međunarodnoj tranzitnoj zoni aerodroma ne ulazeći na teritoriju date šengenske zemlje.
Zemlje članice van Šengen zone koriste iste tri glavne vizne kategorije.
3. A šta sa vizama koje izdaju evropske zemlje koje nisu šengenske zemlje?
Kipar, Bugarska i Rumunija i dalje izdaju državne vize. To znači da su te vize važeće samo za kratak boravak na teritoriji zemlje članice koja ih je izdala.
Primjer iz prakse; viza za kratak boravak koju je izdao Kipar dozvoljava samo kratak boravak na Kipru. Dalji boravak u nekoj šengenskoj državi zahtijeva i šengensku vizu. Za boravak u nekoj drugoj zemlji članici Evropske unije koja ne pripada Šengenu, na primjer, u Bugarskoj, potrebna je bugarska viza.
Specifični slučajevi tiču se tranzita za Kipar, Rumuniju i Bugarsku (zemlje članice koje nisu u potpunosti integrisane u šengensku zonu).
U odluci od 2005. godine Savjet je riješio da zemlje članice koje su pristupile EU 2004. godine mogu da priznaju vize i boravišne dozvole koje su izdale šengenske ili ne-šengenske zemlje kao ekvivalentne državnim vizama. Ta ekvivalentnost važi samo za tranzit, za period koji ne prevazilazi pet dana. Nakon proširenja šengenske zone u decembru 2007. godine ova pravila su primjenjiva samo na Kipar.
Komisija je podnijela zakonske prijedloge kojima se ova pravila proširuju na Bugarsku i Rumuniju.
4. Gdje mogu da dobijem vizu?
Možete podnijeti zahtjev za vizu konzularnoj službi šengenske zemlje koja je vaša glavna destinacija. Vize se izdaju na granicama samo u izuzetnim i opravdanim slučajevima.
Boravak u jednoj ili više šengenskih zemalja zahtijeva inicijalnu posjetu konzulatu zemlje koja je glavna destinacija.
Primjer iz prakse : Ako želite da putujete po Evropi tri nedelje, od toga dvije nedelje da provedete u Italiji i jednu u Francuskoj, treba da idete u italijanski konzulat.
Nekada je teško odrediti glavnu destinaciju, na primjer kada putnik namjerava da posjeti nekoliko šengenskih zemalja jednu za drugom, boraveći otprilike isto kratko vrijeme u svakoj. U tom slučaju, treba da idete u konzulat zemlje šengenske zone u koju ćete prvo ući.
Primjer iz prakse: Poslovni čovjek planira put u Evropu da se sastane sa poslovnim partnerima u raznim evropskim prijestonicama, u kojima će ostajati po dan ili dva. Rezervisao je put za Frankfurt, odakle će nastaviti dalje put. U tom slučaju, odgovarajući konzulat je njemački konzulat.
Za boravak u jednoj ili više ne-šengenskih zemalja treba da idete u konzulate svih zemalja koje planirate da posjetite.
5. Šta mi je potrebno da podnesem zahtjev za vizu?
Minimalni uslovi su dole navedeni. Morate:
- Popuniti i potpisati formular zahtjeva za vizu. Šengenske države koriste standardni formular koji je dostupan na svim zvaničnim jezicima Evropske unije. Formular je besplatan. Može se skinuti sa Interneta, ako kliknete ovdje;
- Podnijeti pasoš sa rokom važenja 3 mjeseca nakon isteka perioda za koji se traži viza;
- Opisati svrhu i okolnosti vaše posjete – vidite tačku 1.1 – lista dokumenata koje treba podnijeti za različite kategorije lica u odnosu na svrhu putovanja;
- Navesti vrstu prevoza;
- Dokazati posjedovanje dovoljnih sredstava za izdržavanje tokom vašeg puta i za povratak u Bosnu i Hercegovinu (na primjer: potvrda finansijskih sredstava, smještaj u privatnom domu ili poziv firme ili institucije);
- Pokazati da imate putno osiguranje za put sa minimalnim pokrićem od 30.000€.
U konzulatima dotičnih šengenskih država možete dobiti konkretne detalje o potrebnim dokumentima koja treba podnijeti u skladu sa raznim situacijama i tipovima viza.
6. Po kojim kriterijima se ispituje vizni zahtjev i na osnovu čega se donosi odluka u konzulatu?
Konzulat ispituje i provjerava dokumentaciju koju je podnijeo podnosilac zahtjeva za vizu. Ukoliko je potrebno može se tražiti dodatna dokumentacija. Ako postoje ikakve sumnje, one će se raščistiti tokom razgovora jedan na jedan sa podnosiocem zahtjeva. U ispitivanju viznog zahtjeva, od suštinskog je značaja da se službenik uvjeri da će se podnosilac zahtjeva vratiti u svoju zemlju porijekla. Konzulat će takođe provjeriti da podnosilac zahtjeva nije registrovan u Šengenskom informacionom sistemu (SIS) sa zabranom ulaska i da ne predstavlja prijetnju javnom redu.
7. Zašto konzulat pečatira pasoše tokom procesa podnošenja zahtjeva za šengensku vizu?
Zajedničke konzularne instrukcije nalažu da konzulat koji primi zahtjev za vizu treba da pečatira pasoš podnosioca zahtjeva. Na tom pečatu se preko alfanumeričkih šifri može vidjeti koji tip vize je tražen od konzulata, šengenska zemlja kojoj konzulat pripada i datum.
Glavni razlog za pečatiranje pasoša je da se informišu drugi konzulati da je već predat zahtjev za vizu, da bi se izbjegli uzastopni zahtjevi za vizu u različitim konzulatima.
8. Da li je moguće da ulazak u zemlju bude odbijen i pored važeće vize?
Kodeks Zajednice o pravilima koja regulišu promet lica preko granica (objavljen u Službenom glasniku L 105 od 13. aprila 2006.) utvrđuje uslove za ulazak na teritoriju zemalja članica. Posjedovanje važećeg pasoša i vize (u slučaju državljana treće zemlje u kojima se traži viza) samo su dva od navedenih uslova za ulazak. Uslovi za ulazak se prvo provjeravaju u konzulatima koji ispituju zahtjeve za vizu. Izdavanje vize pretpostavlja da konzulat smatra da su uslovi za ulazak ispunjeni u vrijeme kada je viza odobrena.
Uslovi za ulazak se ispituju po drugi put kada se dotična osoba pojavi na spoljnjoj granici (kopnenoj, morskoj ili aerodromu) zemlje članice. Ako granična policija odluči da osoba koja posjeduje vizu ne ispunjava uslove za ulazak (na primjer: dotična osoba nema dovoljno sredstava za izdržavanje tokom boravka), biće joj odbijen ulazak, čak iako ima vizu u pasošu.
Važno: Lica sa vizom treba da nose sa sobom dokumenta kojim dokazuju ispunjenje uslova za ulazak, tako da ih mogu pokazati na uvid ako je potrebno tokom provjera na granici EU.
9. Da li postoji određena procedura koja mora da se ispoštuje nakon ulaska na teritoriju šengenske ili ne-šengenske zemlje?
Dužina boravka na teritoriji šengenske zemlje je period naznačen na viznoj naljepnici (u danima, što se računa od datuma ulaska na pečatu u pasošu). Nije potrebno tražiti boravišnu dozvolu za ovaj period jer je ona već odobrena vizom.
Neke šengenske i ne-šengenske zemlje zahtijevaju da se imaoci vize prijave administrativnim vlastima u određenom roku.
Preporučljivo je pitati da li je ovo potrebno kada se podnosi zahtjev za vizu i kada se pojavite na granici.
10. Da li viza daje pravo na rad?
Šengenska viza za kratak boravak tip "C" važi za period koji je naveden u zahtjevu za vizu.
Ako želite da obavljate ekonomsku aktivnost tokom vašeg kratkog boravka, moraćete da ispunite niz konkretnih formalnosti da biste dobili radnu dozvolu.
Važno: Nije dozvoljeno obavljati ekonomsku aktivnost kada se putuje sa šengenskom vizom tipa „C“ koja je izdata za privatne ili porodične razloge, ili u turističke svrhe. Obavljanje takve aktivnosti može da dovede do sankcija.
11. Mogu li da produžim vizu u Evropi?
Šengenska viza tip "C" za kratak boravak može se produžiti u Evropi samo u izuzetnim okolnostima. Produžetak nikada ne može biti duži od maksimalnog trajanja vize tipa „C“ (tri mjeseca u šestomjesečnom periodu).
Ako se državljanin Bosne i Hercegovine nađe u situaciji da ne može da napusti teritoriju zemlje članice do datuma naznačenog na njegovoj vizi iz razloga više sile, rok njegove vize biće produžen besplatno u skladu sa zakonima primjenjivim u zemlji koja ga je primila na period koji je potreban da bi se vratio u svoju zemlju prebivališta (vidi tačku 1.7.).
12. Mogu li da dobijem boravišnu dozvolu u Evropi?
Šengenska viza tipa "C" izdaje se za kratak boravak. Upotreba vize tipa „C“ da biste, kada ste u Evropi, podnijeli zahtjev za boravišnu dozvolu, predstavlja zloupotrebu vize tipa „C“. Izuzev u zaista izuzetnim okolnostima, boravišna dozvola biće odbijena.
13. Ako se zahtjev za vizu odbije:
Da li mogu da saznam razloge za odbijanje?
Jedinstvene konzularne instrukcije ne obavezuju šengenske zemlje da informišu podnosioce zahtjeva za vizu o razlozima odbijanja. O tome da li će se dati razlozi odbijanja ili ne, zavisi od zakona svake pojedinačne zemlje članice. U slučaju ne-šengenskih država, takođe je državno zakonodavstvo to koje reguliše pitanje da li se razlozi za odbijanje vize daju.
Da li mogu da se žalim?
Jedinstvene konzularne instrukcije ne obavezuju šengenske države da pruže mogućnost žalbe na odbijanje vize. Ovo pitanje regulišu zakoni svake pojedinačne šengenske države.
Što se tiče ne-šengenskih država, takođe je državno zakonodavstvo to koje upravlja mogućnošću žalbe na odluke o odbijanju vize.
Mogu li ponovo da podnesem zahtjev nakon što je prethodni odbijen?
U načelu, odluka o odbijanju vize nema posljedica za budućnost. Zahtjev za izdavanje vize se razmatra na osnovu podataka iz formulara, dokumenata kojima se on potkrepljuje i informacija koje podnosilac pruži, posebno tokom razgovora jedan na jedan.
Pa ipak, razlozi koji su doveli do toga da konzulat odbije vizu mogu lako biti zasnovani na okolnostima koje se neće promijeniti tokom datog vremenskog perioda (kao što su konkretne prilike podnosioca zahtjeva, uključujući njegovu socijalnu, profesionalnu, ekonomsku, porodičnu ili ličnu situaciju), usljed kojih se dotično lice može ocijeniti kao imigracioni rizik. Moguće je stoga, da će naredni šengenski konzulat koji primi zahtjev od dotične osobne, doći do istog zaključka kao i prvi, to jest, da zahtjev za vizu treba odbiti.
Puni tekst Sporazuma o olakšicama u izdavanju viza između Evropske zajednice i Bosne i Hercegovine. |
